Het is een van mijn fascinaties parallellen te ontdekken tussen de ‘analoge’ en de ‘digitale’ wereld. Iets wat overigens ook Langdon Winner niet vreemd is. Joke, een goede vriendin van mij, vertelde afgelopen vrijdag hoe een van haar beelden in brons is afgegoten. Dit gaat via allerlei stadia en het is prachtig het ambachtelijke proces te leren kennen. De volgende foto fascineerde mij.
Op de betonnen vloer zien we een blauwe metalen “pothouder”. Zo zal ik het instrument maar even noemen. In de grijze ring in het midden wordt tijdens het bronsgieten de hete pot met vloeiend brons gehangen, opdat dit ongeveer 1200 graden hete goedje zorgvuldig kan worden uitgegoten. De totale constructie wordt tijdens het gietproces aan een takel aan het plafond gehangen; daarvoor dient het voorste blauwe metalen oog. Het is zeer nauwkeurig en gevaarlijk werk: er zijn twee gieters nodig om de pot in evenwicht te houden. Er kan echter geen twijfel over bestaan hoe er moet worden samengewerkt tussen deze twee gieters. Slechts één van de twee gieters kan de pot laten kantelen en daarmee het giettempo bepalen. Dit is de gieter die het rechter deel van de pothouder in zijn handen heeft. De linker kan als het ware ‘niet sturen’ en alleen de hoofdgieter ondersteunen. Ongetwijfeld is dit model pothouder historisch het meest optimale gebleken. Denkbaar is dat eerdere modellen nog aan beide kanten een “stuur-vork” hadden en minder optimaal bleken in de praktijk….
De vernuftige ‘analoge’ pothouder doet mij denken aan de kwaliteit van digitale instrumenten. Eindeloos veel bedrijven zijn samen met hun klanten bezig digitale samenwerking vorm te geven. Bijvoorbeeld door gezamenlijk te werken aan teksten, met meerderen een discussie te modereren, gezamenlijk online databases te beheren. Hiertoe beschrijft men workflow afspraken, legt men digitale rollen en rechten gedetailleerd vast, biedt men handleidingen en trainingen. Ondanks al deze noeste arbeid levert digitale samenwerking in de praktijk vaak nog verwarring, onduidelijkheid en ‘ongelukken’ op. Redenen te over: de gebruikers interface is niet intuïtief genoeg, het programma werkt niet naar behoren of gebruikers hebben nog helemaal geen tijd gehad om een traditie in ‘digitaal bronsgieten’ te bereiken. Wat een weg hebben we in de virtuele wereld nog te gaan voordat we de instrumentele helderheid van deze ‘pothouder’ bereikt hebben! Ik hoop dat we ons blijvend laten inspireren door de wijsheid uit de analoge wereld.
